جادهای که به خانه برمیگشت
شب بود و چراغهای شهر روی آب میلرزیدند. از پشت شیشهٔ ماشین، کانال مثل نواری تیره از میان شهر میگذشت؛ گاهی روشن میشد، گاهی دوباره در تاریکی فرو میرفت. مرد کنار جاده ایستاد، دوربینش را برداشت و از انعکاس چراغها عکس گرفت.
عکس را همان لحظه نگاه نکرد. سالها بود یاد گرفته بود بعضی تصویرها را باید اول با چشم دید و بعد، اگر لازم شد، ثبت کرد.
در صندوق عقب، کنار کیف لباسها، جعبهای از دفترهای قدیمی بود؛ طرحهایی از پرندهها، حروفی که هنوز به هم نپیوسته بودند، یادداشتهایی از روزهای دانشجویی و عکسهایی از جاهایی که در طول سالها از آنها گذشته بود. مقصدش سیرجان بود. اما او خوب میدانست که سفرها همیشه به مقصد ختم نمیشوند.
سالهای زندگیاش را میشد با نام شهرها گفت: بلورد و سیرجان، معدنوییهٔ حاجیآباد، دوباره سیرجان، تهران، باز سیرجان، بندرعباس و دوباره سیرجان. اما این نامها، بهتنهایی، قصه را نمیگفتند. قصه در فاصلهٔ میانشان بود؛ در جادههایی که طول میکشیدند، در چمدانهایی که بسته میشدند، در چیزهایی که با خودش میبرد و چیزهایی که فقط بعدتر میفهمید置 جا گذاشته است.
صبح روز بعد، کنار آب ایستاد. تورهای صیادی تا دوردست کشیده شده بودند و پرندهای تنها روی تیرکی نشسته بود. دوربین را بالا آورد. پرنده تکان نخورد. پشت سرش، آب و آسمان در هم گم میشدند.
شاتر که صدا کرد، مرد حس کرد این تصویر را قبلاً هم دیده است؛ نه همین آب را، نه همین پرنده را، بلکه همان سکوت را. سکوتی که در جاهای گوناگون به سراغش آمده بود: در حجرههای قدیمیِ مسجد معیر، جایی که چهار سال زندگی کرده بود؛ در کلاسهایی که رشتهاش را عوض کرده بود؛ در اتاقهایی که میان کوچها موقتاً خانه شده بودند.
او در دبیرستان ریاضیفیزیک خوانده بود. بعد در تهران سراغ الهیات رفته بود، پنج سال درس خوانده و سرانجام رهایش کرده بود. در بندرعباس گرافیک خوانده بود و بعد، در سیرجان، مدیریت IT. گاهی خودش هم از این مسیر خندهاش میگرفت؛ انگار هر بار که زندگی به او میگفت «از این راه برو»، او راه دیگری را هم امتحان میکرد.
اما هیچکدام از راهها کاملاً گم نشده بودند.
در حجرههای قاجاریِ مسجد، شکلِ سایهها را دیده بود؛ در گرافیک، یاد گرفته بود آن شکلها را بسازد؛ در ریاضی، نظم و نسبت را شناخته بود؛ در الهیات، معنای نشانهها را جستوجو کرده بود؛ و در دنیای کامپیوتر، راهی پیدا کرده بود تا تصویرهای پراکنده را به سامانهای منظم بدل کند.
بعدتر، وقتی فونت طراحی میکرد، گاهی به یک حرف برمیگشت؛ حرفی که استادش گفته بود از آن شروع کند: «و».
آن «و» برای او فقط یک حرف نبود. چیزی شبیه جاده بود: قوسی که پایین میآمد، میچرخید و دوباره راهی به سمت بالا پیدا میکرد. از همان یک فرم، شکلهای دیگر را بیرون میکشید؛ انگار در هر حرف، ردی از سفرهای پیشین باقی میماند.
سالها بعد، وقتی کیلومترشمار ماشین از صد و پنجاه هزار گذشت، او عدد را دید و خندید. ایران را بیش از پنج بار گشته بود؛ از شهرهای شلوغ تا روستاهای کوچک، از قلعههای سنگی تا آبشارهای پنهان، از درختانی کهنسال تا بندرهایی که قایقها در آن آرام میگرفتند. هر بار چیزی میخواست ببیند که هنوز ندیده بود. و هر بار، بیآنکه بداند، چیزی را با خود برمیگرداند که بعداً در طراحیهایش ظاهر میشد: رنگی از یک دیوار، تناسبی از یک پنجره، خمیدگی شاخهای، یا سکوتِ پرندهای تنها.
آن شب، وقتی به خانه رسید، جعبهٔ دفترها را باز کرد. میان کاغذها عکسی پیدا کرد از سفری قدیمی؛ قلعهای زیر آسمان آبی، و در گوشهٔ تصویر، خودش که تقریباً دیده نمیشد. عکس را کنار طرح تازهای گذاشت: چند خط ساده که هنوز معلوم نبود به چه تبدیل میشوند.
مداد را برداشت و یک «و» کشید.
بعد مکث کرد؛ همان مکثی که همیشه پیش از شروعِ مسیر تازه میآمد.
بیرون، جاده در تاریکی ادامه داشت.
اما این بار، لازم نبود راه بیفتد تا سفر آغاز شود.
دیدگاهتان را بنویسید